CB-Radio na jachcie

Wiele pytań na grupie dotyczy używania radiotelefonów, popularnych CB.
Na początku chciałbym wyjaśnić:
<---- CB nie jest żadnym rozwiązaniem problemu komunikowania się na morzu. Pasma CB są pasmami "obywatelskimi" i żadne profesjonalne służby portowe (kapitanaty) w żadnym kraju nie korzystają z CB. CB nadaje się jedynie do łączności między sobą (między jachtami) jeżeli płyniesz w kilka jachtów i wyszedłeś poza zasięg UKF'ki . W niektórych krajach na CB służby ratownicze (nie tylko morskie) prowadzą jedynie nasłuch na tzw. kanałach wzywania pomocy.

1. Wprowadzenie
2. Sprzęt CB radio.
3. Antena prętowa 1/4 fali.
4. Antena LW 1/2 fali
5. Antena dipolowa 1/2 fali
6. Łączności grupy pl.rec.zeglarstwo

Wprowadzenie.
CB Citizens' Band oznacza pasmo obywatelskie. CB radio jest urządzeniem do prowadzenie łączności radiowej w paśmie obywatelskim. CB radio jest wykorzystywane przez kilkadziesiąt milionów ludzi na całym świecie.
Pasmo obywatelskie w Polsce to częstotliwość zakresu C czyli 26,960-27,405 MHz (~11m). Pasmo to podzielone jest na 40 kanałów. Są to tzw. "zera" czyli częstotliwości kanałów kończą się dziesiątkami kHz. W krajach Europy Zachodniej (nie wszystkich) obowiązuje standard "piątek", czyli kanały kończą się piątkami kHz. Moc nadajnika do 4W. Służby ratunkowe mogą pracować z mocą do 10W.
Podstawą prawną użytkowania CB radio jest: "Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 pażdziernika 2005 roku w sprawie urządzeń nadawczych lub nadawczo-odbiorczych które mogą być użytkowane bez pozwolenia radiowego"

Sprzęt CB radio.
CB radio jest urzadzeniem nadawczo-odbiorczym umożliwiajacym nadawanie i odbiór fonii (sygnałów akustycznych). CB-radia podobnie jak i anteny do nich dzielą się na:
--- przenośne tzw. ręczniaki
--- przewoźne tzw. mobile
--- stacjonarne tzw. bazowe.
Na jachtach do łączności między sobą najczęściej stosujemy CB typu "mobile". Są one wielkości radia samochodowego. Obudowa metalowa z gniazdami do przyłączenia anteny i mikrofonu. Głośnik wewnątrz obudowy. Zasilanie 12V z akumulatora.

UWAGA: Używamy tylko urządzeń posiadających homologację lub świadectwo zgodności.

Najważniejszym elementem w każdym zestawie CB jest antena. Wykonaniu anten i instalacji antenowej warto poświęcić trochę czasu i staranności. Prawidłowo działającej anteny niczym nie mozna zastąpić, żadnym układem. Bez przesady można powiedzieć, że od anteny zależą nasze łączności. Najlepsze CB-radio przy złej antenie to malo skuteczny zestaw lub tylko dekoracja.
Istnieją anteny do CB specjalnie przeznaczone dla jachtów. Są to tak zwane "anteny białe", nazwa pochodzi od ich bialego koloru.. Montuje się je na topie masztu. Ich skuteczność w porównaniu do tanich anten mobilowych nie jest nadzwyczajna a na pewno nie jest proporcjonalna do ich ceny. Na śródlądziu bardzo szybko ulegają uszkodzeniu przy dochodzeniu do brzegu na gałęziach drzew. Nie polecam. Praktyka pokazała że tak samo skuteczna jest antena prętowa zamocowana na koszu rufowym. Szczególnie na morzu.
Zamieszczam opis trzech prostych anten: prętowa 1/4 fali (mobile), LW 1/2 fali i dipolowa 1/2 fali. Z anteny prętowej możemy korzystać podczas pływań, jest ona rozwinięta na stałe. Antenę LW i dipolową rozwijam na wieczornym postoju. Szczególnie godna polecenia jest antena dipolowa, nawet w wersji bez symetryzatora.

Antena prętowa 1/4 fali.
Samochodowa antena prętowa 1/4 fali (mobile) jest najczęściej spotykaną anteną na jachtach. Wbrew pozorom zainstalowanie takiej anteny wymaga trochę pracy i dużej staranności oraz dysponowania miernikiem WFS - Współczynnika Fali Stojącej (ang. SWR - Standing Wave Ratio) . Najlepiej do tej czynności poprosić zaprzyjaźnionego CB-ste lub krótkofalowca.
Instalacja antenowa składa się z kabla antenowego, przepustu antenowego i samej anteny.

1. Kabel antenowy
Jako kabla antenowego użyjemy koncentryka o oporności falowej 50 Ohm np. RG58. Stosując kabel 50 Ohm oraz mając wyjście antenowe w CB i antenę o oporności 50 Ohm mamy dopasowanie oporności w torze antenowym. Przy takim dopasowaniu, dlugość kabla antenowego jest dowolna. Może zdarzyć się że zastosowany kabel antenowy ma oporność falową odbiegającą od 50 Ohm lub antena zrobiona jest przez nas samych z kawałka drutu i jej oporność falowa jest raczej inna niż 50 Ohm. W takim wypadku należy dopasować impedancję anteny z kablem do 50 Ohm'owego wyjścia antenowego w CB za pomocą transformatora impedancji zrobionego z odpowiednio dobranego na długość kabla antenowego.
Kabel antenowy powinien mieć długość będacą wielokrotnością połówki fali. Łaczna długość kabla wewnętrznego+ zewnętrznego musi wynosić:

il. połówek [n]	1	2	3	4	5
dł. kabla [m]	5,35	10,7	16,05	21,4	26,75

-- Ucinamy wymagany odcinek dodając ~50cm na strojenie.
-- Dołaczamy sztuczną anteną czyli bezindukcyjny opornik 50 Ohm typu MŁT z jednej strony kabla a z drugiej poprzez miernik WFS do radia CB.
-- Stroimy przez ucinanie 5cm odcinków kabla na minimalne wskazania miernika WFS.

Nie dysponując miernikiem WFS, przycinamy kabel na potrzebną dlugośc (najbliższą większą z tabeli) bez dodatku na strojenie i przechodzimy do punktu 2.

2. Przepust antenowy.
Jeżeli zdecydujemu sie na stałe przepuszczenie kabla przez pokład należy zastosować przepust antenowy typu: gniazdo UC1-G2 lub złączkę PL 258 tzw. "beczka". Zestrojony kabel tniemy na dwa odcinki o wymaganej długości. Skracamy jeden o łączną długość przepustu. Zarabiamy końce kabli odpowiednimi wtykami typu PL 259 ( UC1) od strony CB i przepustów oraz wtykiem właściwym dla posiadanej anteny np. kolankowym. Przepust antenowy podczas montażu uszczelniamy na silikon.

3. Antena.
Kupujemy antenę samochodową dowolnego typu. Im dłuższa tym lepiej. Przy zakupie anteny należy zwrócić uwagę na uchwyt mocujący aby był właściwy do miejsca mocowania anteny. Najwłaściwszym miejscem na antene typu mobile jest kosz rufowy. Dobrze jest aby antena miała tzw stroik czyli ruchomą końcówkę slużacą do jej strojenia. Ale to niekoniecznie.

Antena LW 1/2 fali.
Antena LW (Long-Wire) jest to odcinek drutu lub linki o określonej długości. Cechą charakterystyczną tej anteny jest to, że nie występuje linia zasilająca. Promieniuje cała dlugość przewodu antenowego. Długść anteny LW wynosi wielokrotność długości fali, poczynając od 1/2 fali. Im antena LW jest dluższa, tym jej zysk energetyczny jest wiekszy czyli skuteczność jest lepsza.
Długość anteny LW wyznacza się z wzoru: L = n*K*1/2fali gdzie K jest współczynnikiem skrócenia i dla linki 4mm wynosi ~0,97
W warunkach instalowania anteny LW na jachcie trudno bedzie rozwiesić antenę LW o długości większej niż 2*1/2fali
Długości anteny LW dla pasma CB wynoszą: dla n=1 L=5,35 m
dla n=2 L=10,7 m Niewątpliwą zaletą anteny LW jest jej niski koszt, wadą długi przewód dla n>2 i związane z tym kłopoty instalacyjne.

Antena dipolowa 1/2 fali.
Dipol półfalowy stanowią dwa odcinki przewodu (linki) leżące na jednej prostej. Impedancja anteny 70 Ohm.

Średnica linki 3-5 mm. Dlugość L dla pasma CB wynosi 5,36m.
W antenie tej ważną dla nas cechą jest to, że długość kabla zasilającego jest praktycznie biorąc dowolna, a jego impedancja powinna być w przedziale 50-70 Ohm. Dipol jest anteną symetryczną i przy zasilaniu kablem koncentrycznym wymaga baluna symetryzującego.
Dipol można też zasilać niesymetrycznie z pominięciem symetryzatora. Należy sie wtedy liczyć ze znaczącym pogorszeniem skuteczności anteny oraz wzrostem zakłóceń.

Symetryzator należy nawinąć trzema przewodami jednocześnie (trifilarnie) na ferrytowym rdzeniu toroidalnym.
Średnica rdzenia: 40 - 60 mm,
Materiał rdzenia: ferryt w.cz np. F80, F81
Średnica pojedyńczego przewodu: 1,5 - 1,6 mm,
Liczba zwojów: 10

Nawinięty rdzeń symetryzatora umieszczamy w metalowym pudełku zaopatrzonym w dwa zaciski laboratoryjne do przyłączenia ramion dipola oraz gniazdo typu UC-1 do podłączenia koncentrycznego kabla zasilającego. Po przylutowaniu uzwojeń do zacisków, pudełko można zalać parafiną.

Zawieszenie poziome dipola z wykorzystaniem drzewa.

Zawieszenie ukośne dipola.

Łączności grupy pl.rec.zeglarstwo.
Posiadacz radiotelefonu CB zobowiązany jest do użytkowania go w sposób nienaruszający obowiązującego w RP porządku prawnego i zasad współżycia społecznego. Właściciel urządzenia CB odpowiada za zgodny z przepisami sposób wykorzystania swojego radiotelefonu również przez innych niż on sam użytkowników.

REGULAMIN ŁĄCZNOŚCI NA CB RADIO
GRUPY pl.rec.zeglarstwo.

1. CB-radio przeznaczone jest do utrzymywania łączności pomiędzy jachtami naszej grupy oraz prowadzenia łączności amatorskich z innymi użytkownikami CB-radio.
2. Prowadzenie łączności musi odbywać się w zgodzie z obowiązującymi w RP przepisami użytkowania CB-radio.

ORGANIZACJA GRUPOWEJ SIECI CB-RADIO.
1. Godziny wywołania i nasłuchu: 10.10, 13.10, 15.10, 20.10, 21.10, 22.10.
2. "Obowiązkowe" :-) godziny nasłuchu 13.10 i 21.10
3. Kanał wywoławczy: 28.
4. Rezerwowy kanał wywoławczy: 11

OGÓLNE ZALECENIA.
1. Przed rozpoczęciem wywołania znajdź wolny od zakłóceń kanał który zaproponujesz swojemu partnerowi na prowadzenie łączności po jego zgłoszeniu.
2. Nigdy nie prowadź łączności na kanale ratunkowym tj. 9 oraz kanale ogólnego wywołania tj. 28.
3. Kanał ogólnego wywołania zajmuj możliwie krótko.
4. Wywołanie powtarzaj wolno i najwyżej trzy razy.
5. Między kolejnymi wywołaniami zrób przerwę na 30 sek. i słuchaj bo być może ktoś cię woła.
6. Odpowiadaj krótko i wyraźnie
7. Każdą sekwencję nadawania poprzedzaj swoim znakiem.

WAŻNE
1. Nigdy nie prowadź łączności na kanałach 9-ratunkowym i 28-ogólnego wywołania.
2. Zwalniaj natychmiast kanał po usłyszeniu hasła RATUNEK.
3. Więcej słuchaj niż wołaj, a zrobisz wiele ciekawych łączności.
4. Pamiętaj, słyszy cię cały świat.
5. Nie uprzykrzaj życia innym użytkownikom CB.